Het akker archief

Bloemrijke akkers zijn zowel een prestigeobject als een schrikbeeld. Het is maar welke mensen je er over spreekt. Bij sommige agrariërs zien hun vruchtbare bouwland dat al eeuwen in familiebezit is verdwijnen onder een bloemrijke akker. Het gewas dat zij er op zaaien brengt minder op door dat er concurrentiekrachtige planten als distels en melkdistels opkomen.
Bij sommige natuurbeschermers zijn bloemrijke juist de pareltjes van het boeren land. Zo zagen de akkers er rond 1850 uit. Toen was er noch echte natuur in Nederland, met herten aan de rijn en overal dassen en kwartels. Waar je ook liep overal kwam je planten en dieren die je tegenwoordig (bijna) nergens meer ziet. Door dat vroegere beheer weer te herintroduceren (zo redeneren deze natuurorganisaties) komen ook de soorten die daar bij horen weer terug.
Welk standpunt uiteindelijk het juiste standpunt is mag je zelf bepalen maar om in ieder geval een beeld te krijgen van wat een bloemrijke akker nou inhoud hebben wij hier op Landgoed Larenstein enkele voorbeelden van bloemrijke akkertjes aangelegd. Twee liggen er achter de kleidijk in de heemtuin en een licht er voor aan de overkant van het blauwgrasland. De bloemrijke akker die voor de kleidijk ligt (foto) is vorig jaar ingezaaid met winterrogge. Na de oogst van dit gewas is het hooi opgestapeld in hooimijten en vervolgens omgeploegd. De akker is in het verleden ingezaaid, maar inmiddels handhaaft de begroeiing zich zonder dat er ieder jaar word ingezaaid. Het moge duidelijk zijn dat deze akker in dit seizoen niet gebruikt kan worden voor het verbouwen van roggen of tarwe. Maar aan de andere kant staat hij nu wel vol met een zeldzame bloemenpracht. En welke keus maak je dan als beheerder….

Tekst en Foto: Tim van Leeuwen

Stekende Aloë

Dagelijks loopt bijna de gehele schoolbevolking er wel langs, de twee grote stekelige woestijnplanten die voor de ingang van het schoolgebouw staan. Vele malen heb ik me inmiddels afgevraagd wat het in vredesnaam zijn, of ze wel echt zijn en niet van plastic en waar ze vandaan komen. Na me dit een aantal jaar afgevraagd te hebben was vandaag het moment aangebroken dat ik maar eens ben gaan uitzoeken hoe het allemaal zit. En het verhaal achter de planten bleek best interessant te zijn.
De planten die voor de school staan zijn allebei van de zelfde soort, hoewel je dat op uiterlijk niet zou zeggen. De honderdjarige aloë (Agave americana) heeft een grijze en een geelgerande variant . Beide zijn oorspronkelijk afkomstig uit Mexico en zijn inmiddels in veel landen over de hele wereld als sierplant ingevoerd. Hoewel deze plant de honderdjarige aloë heet heeft ze niet de zelfde helende werking als de Aloë vera (Aloe vera). Waar het sap van de aloë vera zacht en verzorgend voor je huid is, veroorzaakt het sap van de honderdjarige aloë direct na contact een ernstige huidirritatie die dagenlang kan aanhouden. Niet echt iets voor je shampoo dus.
Waarom heet de plant dan toch aloë? Nou uiterlijk lijken de planten best wel op elkaar, dus toen de plant ontdekt werd in de 16e eeuw hebben de naamgevers hem waarschijnlijk abusievelijk bij de aloë’s ingedeeld. Tegenwoordig weten we wel beter, zou je denken. Maar zelfs met de meest moderne technieken zijn wetenschappers er nog niet uit waar ze deze plant moeten indelen. Het geslacht agave, waarbij ook de honderdjarige aloë word ingedeeld, worden in het ene systeem gedeeltelijk ingedeeld bij de agave familie (Agavaceae) en gedeeltelijk bij de asperge familie (Aspergefamilie). In een ander systeem is deze splitsing verdwenen en worden alle planten ingedeeld in de agave familie die als onderfamilie bij de asperge familie is ingedeeld. Denk daar de volgende keer eens over na als je aanvalt op je bord aspergesoep.

Tekst: Tim van Leeuwen
Foto: Robin Kraaij

Als een rat in het water

Hoewel de meeste zoogdieren zoals wij het liever niet al te nat hebben, krijgen sommige dieren maar geen genoeg van dat water. De muskusrat (Ondatra zibethicus) is een van die echte waterdieren.
Een groot deel van de nacht en de avond brengt hij zoekend naar voedsel al zwemmend en duikend door. Voortgestuwd door zijn krachtige staart verorbert hij zo water- en oeverplanten en zo af en toe een keer een mossel of een visje. Wel een leuk diertje dus, maar eigenlijk hoort hij niet hier.
De muskusrat is van oorsprong afkomstig uit Noord Amerika en dat het dier nu hier is hebben we allemaal te danken aan een Boheemse prins. Zijn naam was Colloredo Mannsfeld en in 1905 besloot hij na een geslaagde jachtexpeditie in het zuidoosten van Canada een paar van deze schattige diertjes mee te nemen naar zijn buitenverblijf nabij Praag. Daar voerde hij ze wortelen en aardappelen en de diertjes vermenigvuldigden zich zeer goed. Zo goed zelfs dat een deskundige de populatie tien jaar later in een straal van honderd kilometer rond het landgoed op ongeveer twee miljoen schatte! De invasie was een toen al niet meer te stuiten en in 1946 bereikte het knaagdier Nederland.
Het dier is vooral schadelijk omdat het holen graaft in waterkeringen (dijken) en oevers waardoor deze instorten. Maar gelukkig is er ook een oplossing. Het waterkonijn, zoals de waterrat in België ook wel word genoemd, is een ware delicatesse (zie hier voor een recept). Ook de vacht van dit diertje is bijzonder bruikbaar. Dit was dan ook de oorspronkelijke rede dat meneer Mannsfeld zo lustig op jacht ging. De vacht is zeer warm en bovendien ook waterdicht.
Het dier op de foto is op 19 april in de vijver dicht bij de ringentuin waargenomen door Jacob Nugteren. Helaas heeft hij hem niet kunnen vangen, dan hadden we het recept nog eens kunnen maken.

Tekst: Tim van leeuwen
Foto: Jacob Nugteren

Het meest veelzijdige stukje vlees.. Kip!

We hebben een bijzondere gast op ons landgoed; een haan. Soms struint hij over de akkers bij de kleidijk, op andere momenten loopt hij rond op de parkeerplaats. Ook is de haan waargenomen in de Kerkallee, waar hij katten aan het schrikken maakt. Het is een raadsel waar onze gevederde vriend vandaan komt. Volgens onze conciërge Luc gebeurt het vaker dat dieren bij ons over het hek gezet worden. Eind april is een van de momenten waarop we grote kans lopen katten op het landgoed te vinden die zijn gedumpt. Gelieve deze dieren niet te verwijderen, twee van deze katten wonen daadwerkelijk op het terrein!

Een gedumpte haan? Wie weet. Het is in ieder geval een mooie kans om ons wat te verdiepen in de kip (Gallus gallus domesticus). Wat blijkt? De kip is een machtig interessant beestje!

Een kip eet hard spul; maiskorrels bijvoorbeeld. Dit wordt in zijn krop geweekt met kippespeeksel. Bij de vertering van het geweekte voedsel komen maar liefst twee magen en twee blinde darmen te pas.

Ze kunnen niet goed zien. Daarentegen kunnen ze zich wel goed oriënteren door het aardmagnetisch veld in de gaten te houden met een soort kompasje in hun kop.

Kippen hebben geen oorschelpen, hun gehoor is daardoor matig. Wel hebben zij oorlellen. Wanneer deze wit zijn legt de kip witte eieren, wanneer deze roze zijn, zijn de eieren van de desbetreffende kip bruin.

Kippen zijn zo intelligent als kleine kinderen. Ze kunnen 100 soortgenoten herkennen. Ook weten ze van hun soortgenoten exact de rangorde. Het systeem van rangorde bij kippen is behoorlijk ingewikkeld en daar hoort een bepaalde kippenetiquette bij. Onder andere door te ‘tokken’ onderhouden de dieren contact met elkaar. Dit gevogelte gebruikt zo’n 25 ‘woorden’. Ze kunnen zelfs communiceren met hun kuikens wanneer deze nog in het ei zitten.

Een ei is trouwens ovaal, dat van het Latijnse woord ‘ovum’ afkomstig is. Dit betekend ei.

De gesnavelden hebben schubben! Alleen op hun poten, dat wel.

Zo kan men nog wel even doorgaan over de kip en het mysterie van onze haan.

Foto’s, verhalen en inlichtingen kan men sturen naar Info.LaarX@gmail.com

Tekst en foto: Annemiek Slootweg

En ze zijn weg….

Vorige zomer ben ik samen met Robin voor een onderzoek naar het verre Limburg vertrokken. Limburg is erg ver weg en iedere dag heen en weer reizen is dus niet de meest handige oplossing, vandaar dat we vorig jaar ongeveer 3 maanden in een tentje op een hooizolder hebben geslapen.
Dit is ons zo goed bevallen dat we hebben besloten dit jaar maar weer door te gaan met het onderzoek. Er is alleen een probleem…… al onze belevenissen in Limburg hebben niets te maken met het Landgoed maar we willen jullie er wel graag over vertellen.
Ons briljante idee: we maken gewoon een blog voor verhalen van buiten landgoed Larenstein. Dus ben je op stage, of kom je buiten het landgoed iets leuks tegen? Stuur het dan naar VHL op locatie!
Hier staan binnenkort ook onze avonturen in Limburg op. We zijn dus wel ver weg maar we houden jullie op de hoogte.

Tekst: Tim van Leeuwen
Foto: Nico Schavemaker

Robert-le-Diable

Naast de kleine vos, de citroenvlinder, het icarusblauwtje en het koolwitje is op ons landgoed inmiddels ook de gehakkelde aurelia (Polygonia c-album) gespot! De gehakkelde aurelia lijkt op zijn naam. Zijn vleugels zijn typisch ‘gehakkeld’ (grof gekarteld) en goudkleurig (het Italiaanse woord aurelio). In het Frans heet de vlinder Robert-le-Diable, ofwel Robert de duivel. Vanwege zijn duivelse vleugels. Deze vleugels hebben de functie de vijand te verwarren omdat deze vorm lastig te interpreteren valt.

Het diertje houdt van open bos; bosranden, struwelen en parken. Zijn eitjes worden vooral op brandnetelsoorten gelegd. Op dit moment doet de gehakkelde aurelia het erg goed in Nederland. Terwijl hij in de jaren 60 alleen in Noord Brabant te vinden was. Dit is waarschijnlijk te danken aan de klimaatverandering waardoor het dier zich steeds noordelijker thuis voelt.

De gehakkelde aurelia is het logo van onze studievereniging LaarX en daarom extra bijzonder.

Mocht je zelf deze schitterende vlinder nog niet gespot hebben dan hoef je eigenlijk alleen maar in de gangen te zoeken naar het bestuur van LaarX. Met een beetje geluk hebben zij hun nieuwe outfit aan waar ook de vlinder een trotse plaats heeft gekregen!

Tekst: Annemiek Slootweg
Foto: Roel de Greeff