Vliegende theezakjes

Over het vogeltje dat centraal staat in deze blog kwam medeblogger Robin Kraaij ooit eens met de enigszins aparte uitspraak: ‘als je ze bij hun staartje zou pakken, lijken het net theezakjes!’.

Als je door de gedeeltes met bos van landgoed Larenstein loopt kun je het geluid van de staartmezen haast niet missen. Links, rechts en vooral boven je hoor je ‘Sii-sii-sii’ en ‘Sjrrrp, sjrrrp’. Als je dan even stil blijft staan en even goed zoekt zie je daar hele families van kleine zwart-wit-met-een-beetje-roze bolletjes met, in verhouding tot hun lichaam, een enorm lange staart. Ze eten vooral insecten en halen vele acrobatische capriolen uit om die te pakken te krijgen; ze hangen bijna vaker op de kop aan takjes dan dat ze er rechtop op zitten.

Om ze nu als theezakjes te bestempelen gaat me wat ver, maar echte mezen zijn het ook niet. De staartmezen vormen een eigen taxonomische groep met vele ondersoorten. In Nederland is het hele jaar door de ondersoort europeaus te vinden (zie foto). In verenkleed is deze soort bijna net zo variabel als een buizerd; er zijn donkere en hele lichte variaties te vinden. Vooral de laatste zorgen nog wel eens verwarring onder vogelaars. Er is een noordelijke ondersoort met de naam Witkopstaartmees (ondersoort caudatus). Deze heeft, behalve een zeer witte kop, ook een spierwitte buik en een wollig voorkomen. Ook heeft de witkopstaartmees een scherpe afscheiding tussen het de witte kop en het zwart op de rug. Wanneer een licht uitgevallen ‘gewone’ staartmees niet voldoet aan de eisen om een witkopstaartmees genoemd te worden, noemen vogelaars hem witkoppige staartmees, hetgeen eigenlijk een ‘gewone’ staartmees is. Tijdens het schrijven hiervan raak ik zelf al in de war, laat staan als je in het veld staat met je verrekijker… Gelukkig zijn gevallen van echte witkopstaartmezen doorgaans zeldzaam in Nederland. Alleen in het najaar en winter willen ze nog wel eens vanuit Scandinavië, Rusland of Oost-Europa deze kant op komen en zich mengen met een familie gewone staartmezen. Het kan dus de moeite lonen om in de winter in zo’n groep staartmezen te speuren naar de zeldzame witkopstaartmees. Maar je bent nu gewaarschuwd voor de instinker van de witkoppige variant!

Tekst en foto: Ernstjan Penninkhof

De balans opmaken

Aan het eind van het jaar maken wij graag even de balans op van 2011. Heeft het bijvoorbeeld veel geregend vorig jaar of zijn er maanden dat het enorm droog en heet geweest is?
Met dank aan Alfons van Bussel. Hij is tuinman van Landgoed Larenstein en houd met behulp van de het weerstation op het dak van de werkschuur de weergegevens bij voor landgoed Larenstein. Vroeger werden deze gegevens gebruikt bij de proef met de daktuinen die tegenover de ringentuin staan. Deze proef met de daktuinen is inmiddels over maar er word nog altijd dankbaar gebruikgemaakt van de weergegevens voor het bepalen wanneer er water gegeven moet worden.
Maar wat kunnen wij er nou aan zien? Op het moment zijn er nog maar van 3 jaren weergegevens beschikbaar dus kunnen we nog niet zo veel zeggen over trends en dergelijke. In de toekomst is dat misschien wel mogelijk, maar voor nu kunnen we alleen kijken naar wat er het afgelopen jaar gebeurd is.
2011 was een raar jaar. Het voorjaar was droog en warm terwijl de zomer juist heel nat was. Toch kunnen we uit de regengegevens zien dat veel regen in de zomer niet uitzonderlijk is. Augustus en Juli zijn namelijk steeds de twee natste maanden van het jaar geweest. Voor mij was dit wel een verrassing omdat ik persoonlijk de natste maand in de periode September tot December had gezocht. Waar dit nou precies aan ligt en of dit een trend is of niet valt met 3 jaar metingen nog niet te zeggen, maar opvallend is het in ieder geval! Leuk om zo dingen te ontdekken over een plaats die je verwacht toch eigenlijk wel heel goed te kennen.
Wil jij meer weer zien? Op de landgoedpagina van de LaarX site kun je nog meer weergrafieken vinden.

Tekst: Tim van Leeuwen
Met dank aan: Alle tuinmannen van Landgoed Larenstein maar in het bijzonder aan Alfons van Bussel

Microkosmos Larenstein

Vogels, planten, mossen, korstmossen en grote insecten. Al deze dingen kun je makkelijk met het blote oog zien. Maar wat zien we nou als we een keer een korstmos als universum nemen? Met die vraag in mijn achterhoofd trok ik vanmiddag Landgoed Larenstein op.

Na een klein stukje Groot dooiermos (Xanthoria parietina) van een boom te hebben geschraapt ging ik weer op weg naar huis om dit eens wat nader te bekijken onder de microscoop. Van dichtbij zag dit stukje korstmos er net uit als het oppervlakte van een planeet met veel vulkaankraters, geel van het zwavel dat uit het binnenste van die planeet afkomstig zou kunnen zijn. Tussen de kraters door wandelde ineens een vreeswekkend monster het beeld in! Snel wat water er over heen en zo bleef het beest gevangen en kon ik het rustig bestuderen.

Ik ben natuurlijk niet alwetend maar met internet en raad van goede vrienden kom je een heel eind. Het woeste dier onder de microscoop bleek een onvolwassen (nymf) stofluis te zijn. Met de determinatiesleutel voor stofluizen kwam ik er helaas niet uit (nymfen mogen niet mee doen), ook de experts op waarneming.nl wisten het niet. Stofluizen zijn familie van de hoofdluizen en bladluizen maar dan veel kleiner. Ze zijn heel algemeen en wonen op vochtige plaatsen zoals de schors van bomen en tussen het bladafval. Daar leven ze van schimmels en andere lekkernijen. In totaal zijn er ongeveer 5500 (!) soorten stofluizen en soortgelijke insecten bestaan waarschijnlijk al sinds 295000000 jaar geleden (!). geen wonder dat ze zo stoffig zijn dus!

Tekst en foto: Tim van Leeuwen

Geen vorst, wel een schaatsenrijder!

Op elfstedentochten zullen we nog even moeten wachten. Het water is nog veel te vloeibaar en nog niet krokant genoeg. Toch is er op Landgoed Larenstein al een schaatsenrijder gezien.

Zoals je op de foto kunt zien gaat het hier dan wel niet om een man met schaatsen maar om een insect, maar toch het idee is er. En wat is daar nou zo bijzonder aan, zo’n schaatsenrijder? Die zien we in de zomer toch overal op het water? Ja dat klopt, op het water…...en dus niet onder een boomstam.

Deze Grote Schaatsenrijder ( Aquarius paludum) had kennelijk niet zo veel zin meer in de kou op het water en heeft dus besloten om te gaan overwinteren onder een van de boomstammen in het Vijverbos. Tijdens een van de wandelingen door de tuin kwam ik hem daar met Robin tegen. En dan sta je toch even verbaasd te kijken. Schaatsenrijders waren volgens ons namelijk dieren die toch vooral op het water thuis hoorden.

Maar achteraf is het ook wel weer logisch. In de winter valt er voor deze dieren die afhankelijk zijn van vloeibaar water als jachtterrein natuurlijk niet veel meer te doen dan slapen. Na het nemen van de foto is deze schaatsenrijder natuurlijk weer netjes teruggezet onder de boomstam zodat hij weer rustig verder kon met doezelen. En nu maar wachten op ijs zodat ik ook weer eens aan het schaatsen kan.

Foto: Robin Kraaij

Tekst: Tim van Leeuwen

Gelukkige Zonnewende Allemaal!

Een mistige open plek midden op de Veluwe. Aan de rand, verborgen in de schaduwen van de bomen, wachten enkele druïdes op een van de belangrijkste momenten in de Keltische kalender. De zonnewende gaat beginnen! Tijd voor het Joelfeest!
Inmiddels is het wel ongeveer 2500 jaar geleden dat de Kelten rond Landgoed Larenstein hebben gewoond maar Joelfeest word nog steeds gevierd. Tegenwoordig heet het alleen kerst en oud en nieuw en vieren we officieel de geboorte van Jezus Christus en zijn besnijdenis 8 dagen na zijn geboorte. Persoonlijk vind ik Joelfeest leuker en gezelliger klinken maar dat is natuurlijk maar helemaal wat je gewend bent. En omdat het nou eenmaal traditie is dan toch namens het hele LaarX bestuur maar nog een keertje:

Fijne Kerst en een Voorspoedig 2012!

Tekst: Tim van Leeuwen
Foto: Scarlet van Os

Een Glazen Huis voor mamma

Het zal jullie niet ontgaan zijn dat er weer vol op gecollecteerd word voor goede doelen rond de kerst dagen. En als school heb je natuurlijk ook een zekere maatschappelijke functie dus leek het os niet meer dan logies ook een duit in het zakje te doen. Op 22 december staat er daarom een heus Glazen Huis in de aula van van Hall Larenstein in Velp.

Hier zullen de hele dag plaatjes worden gedraaid ten behoeven van de 3FM Serious Request actie This one’s for mama. Docenten doneren een half uur van hun tijd om tegen een minimum donatie van €3 plaatjes te draaien voor het goeden doel. Verder op de dag zal er een kleine veiling plaats vinden en er zal een maaltijd zijn. Alle opbrengsten komen ten behoeve van de 3FM Serious Request actie. Dus komt allen en doneer!

Ben je niet in de gelegenheid er live bij te zijn maar wil je wel de actie volgen? Dan kun je via deze link live mee kijken naar de verrichtingen van de dj’s in het glazen huis in Velp.

Tekst: Tim van Leeuwen